Chi phí sản xuất nông nghiệp tăng 3-5%
Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tác động rõ nhất hiện nay là chi phí đầu vào tăng. Giá dầu thế giới biến động đã kéo chi phí vận chuyển và vật tư nông nghiệp tăng theo. Ước tính sơ bộ, chi phí sản xuất nông nghiệp có thể tăng khoảng 3-5%, tạo áp lực lên giá nông sản và chỉ số giá tiêu dùng (CPI).
Trong đó, giá một số loại phân bón trên thị trường thế giới đã tăng và có thể tiếp tục tăng khoảng 5-15% đối với những loại Việt Nam còn phụ thuộc nhập khẩu. Thức ăn chăn nuôi cũng có xu hướng tăng 1,5-2% (tương đương 150-300 đồng/kg) do chi phí nguyên liệu và vận tải quốc tế tăng. Với thuốc bảo vệ thực vật, trước mắt chưa chịu tác động trực tiếp, tuy nhiên Bộ Nông nghiệp và Môi trường cảnh báo nguy cơ thiếu cục bộ nếu xung đột kéo dài.
Còn ở khâu lưu thông, chi phí logistics tăng mạnh đang trở thành thách thức lớn. Theo thông tin từ các hiệp hội và doanh nghiệp, cước vận tải biển đã tăng 25-35%, thời gian vận chuyển kéo dài thêm khoảng 7-14 ngày. Điều này làm giảm sức cạnh tranh của nhiều mặt hàng xuất khẩu, đặc biệt là hàng tươi sống.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp, tác động trực tiếp đến kim ngạch xuất khẩu sang khu vực Trung Đông không lớn (năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông – lâm – thủy sản Việt Nam sang Trung Đông chỉ chiếm khoảng 2-2,2% tổng kim ngạch toàn ngành). Tuy nhiên, đã có một số gián đoạn như một số doanh nghiệp thủy sản tạm dừng xuất khẩu sang thị trường Trung Đông do rủi ro vận tải, nhất là mặt hàng cá tra. Trong khi đó, nhiều lô hàng trái cây xuất khẩu qua cảng TPHCM phải nằm chờ do thay đổi lịch tàu, làm tăng chi phí bảo quản và nguy cơ suy giảm chất lượng.
Đề xuất lập sàn giao dịch nông sản quốc gia
Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng 3 kịch bản ứng phó, tương ứng với thời gian xung đột kéo dài khoảng 1 tháng, 3 tháng và 1 năm. Mỗi kịch bản đều dự báo mức suy giảm kim ngạch xuất khẩu khác nhau, song hiện chưa lượng hóa cụ thể do Bộ Tài chính đang tiếp tục đánh giá tác động tổng thể đến nền kinh tế.
Bên cạnh thách thức, đây cũng là cơ hội để tái cấu trúc ngành hàng, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu, trong đó có thị trường Halal còn nhiều tiềm năng.
Để ứng phó trước mắt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất thiết lập đường dây nóng để tiếp nhận, xử lý kịp thời khó khăn của doanh nghiệp, xây dựng cơ chế cảnh báo sớm về rủi ro logistics và thanh toán quốc tế.
Bộ này kiến nghị các chính sách hỗ trợ như giãn nợ, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, hỗ trợ chi phí lưu kho, bảo quản hàng hóa, nhất là đối với thủy sản và rau quả. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề xuất giảm thuế nhập khẩu về 0% đối với một số loại phân bón, nguyên liệu sản xuất và giảm lãi suất cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp xuất khẩu sang Trung Đông.
Về dài hạn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất xây dựng sàn giao dịch nông sản quốc gia để tăng khả năng kết nối thị trường. Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ cải cách mạnh thủ tục hành chính, phấn đấu cắt giảm ít nhất 30% thủ tục, thời gian xử lý và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị thúc đẩy gói tín dụng khoảng 150.000 tỷ đồng cho lĩnh vực lâm sản và thủy sản, với lãi suất thấp hơn 1-2% mỗi năm so với mặt bằng chung, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất và xuất khẩu trong bối cảnh biến động hiện nay.
