Khách tham dự trải nghiệm dự án Caliverse Hyper-Realistic Metaverse tại Trung tâm Hội nghị Las Vegas, Nevada, Mỹ hồi tháng 1-2023 – Ảnh: AFP
Theo báo Financial Times, tập đoàn công nghệ hàng đầu nước Mỹ này đang cân nhắc cắt giảm tới 30% ngân sách dành cho metaverse, đồng nghĩa với khả năng kéo theo các đợt tinh giản nhân sự có thể bắt đầu từ đầu năm sau.
Metaverse thoái trào
Từ năm 2021, CEO Meta Mark Zuckerberg đã đặt cược lớn vào metaverse – vũ trụ kỹ thuật số được xây dựng để tạo nên nền tảng xã hội 3D – nơi người dùng có thể giao tiếp, giải trí và kinh doanh.
Việc đổi tên Facebook thành Meta và rót hàng chục tỉ USD cho Reality Labs – bộ phận phụ trách metaverse – cũng nhằm thể hiện tầm nhìn về thế giới ảo này. Ông Zuckerberg khi đó từng khẳng định: “Siêu vũ trụ (metaverse) sẽ là biên giới tiếp theo, giống như khi chúng tôi mới bắt đầu với mạng xã hội”.
Song ngay từ những ngày đầu, nhiều nhà đầu tư và chuyên gia đã hoài nghi về tham vọng metaverse và khuyên ông Zuckerberg nên cắt giảm các dự án này vì nó tiêu tốn nguồn lực mà không tạo ra doanh thu. Họ cho rằng lĩnh vực này thiếu cạnh tranh, bên cạnh đó, thị trường người dùng cũng chưa sẵn sàng.
Đài CNN từng mô tả metaverse là “một khái niệm khá mơ hồ”, xuất hiện lúc con người vừa thoát khỏi thời gian cách ly do dịch COVID-19 và muốn tái hòa nhập vào đời thực.
Thực tế kết quả từ thị trường cũng đã phơi bày những khó khăn mà Meta không thể che giấu. Cụ thể metaverse đi kèm nền tảng mạng xã hội dựa trên avatar và thiết bị như kính VR (kính thực tế ảo) – sản phẩm có giá thành cao nhưng tính tiện dụng thấp, khiến metaverse khó vượt qua ranh giới của một công nghệ thử nghiệm.
Ban đầu Meta đặt mục tiêu đạt 500.000 người dùng hoạt động hằng tháng trên Horizons Worlds – một không gian thực tế ảo của metaverse. Tuy nhiên, Meta đã phải điều chỉnh mục tiêu đó xuống gần một nửa vào cuối năm 2022, theo thông tin từ Wall Street Journal.
Theo Đài CNBC, Reality Labs đã lỗ 4,4 tỉ USD trong quý gần đây nhất, kể từ cuối năm 2020 đến nay tổng lỗ vượt 70 tỉ USD. Thị trường tiền điện tử liên quan cũng lao dốc mạnh, giảm từ hơn 500 tỉ USD xuống chỉ còn 3,4 tỉ USD, với các token như SAND, MANA và RENDER mất giá nghiêm trọng.
“Việc một công ty để xảy ra tình trạng thua lỗ như vậy không đáng khuyến khích chút nào. Chúng tôi nhìn ra sự mâu thuẫn giữa những gì nhà đầu tư đang nghĩ và những gì Meta đang tính”, Giám đốc điều hành James Lee của Công ty chứng khoán Mizuho Securities USA nhận định.
Trước thực tế trên Meta dự kiến cắt giảm khoảng 30% ngân sách cho metaverse vào năm 2026, ảnh hưởng trực tiếp đến sản phẩm thế giới ảo Horizon Worlds và dòng kính thực tế ảo Quest. Ngày 4-12, Hãng tin Bloomberg đưa tin nếu cắt giảm ở mức này, nhiều khả năng sẽ có đợt sa thải ở Reality Labs sớm nhất vào tháng 1-2026.
Các động thái từ Meta được xem là điều tất yếu và được thị trường đón nhận tích cực. Sáng 4-12, cổ phiếu Meta tăng 4%, nâng vốn hóa lên 1,68 nghìn tỉ USD, phản ánh kỳ vọng tích cực từ các nhà đầu tư trước sự điều chỉnh chiến lược của công ty.
Dồn lực cho AI
Song song với việc thu hẹp metaverse, Meta được cho là chuyển trọng tâm sang trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết bị kính đeo thông minh – những mảng được đánh giá tiềm năng sinh lời cao hơn.
Hiện Meta đang rót hàng tỉ USD để chiêu mộ nhân tài AI, xây dựng hạ tầng tính toán quy mô lớn, phát triển mô hình AI mã nguồn mở và triển khai chatbot cho các nền tảng mạng xã hội cũng như các thiết bị đeo thông minh thế hệ mới.
Một điểm sáng gần đây của Meta là dòng kính thông minh hợp tác với Hãng kính Ray-Ban – Meta Ray-Ban Display – sản phẩm đang nhận được nhiều sự quan tâm của người dùng. CEO Zuckerberg tin rằng các thiết bị đeo tích hợp AI sẽ thay thế điện thoại thông minh trong tương lai, trở thành trung tâm chiến lược “siêu trí tuệ cá nhân”.
Đáng chú ý công ty còn thành lập một studio thiết kế mới trong Reality Labs, tập trung phát triển các thiết bị đeo tích hợp AI, hợp tác với tập đoàn dẫn đầu trong ngành mắt kính EssilorLuxottica, dưới sự dẫn dắt của ông Alan Dye – cựu lãnh đạo thiết kế của Apple.
Đầu năm nay, Meta ra mắt thêm phòng thí nghiệm Siêu trí tuệ, đồng hành cùng doanh nhân Alexandr Wang, Giám đốc điều hành Scale AI. Khuôn khổ khoản đầu tư 14,3 tỉ USD giữa hai bên mang lại cho Meta 49% cổ phần của công ty khởi nghiệp này.
Người phát ngôn của Meta Labs chia sẻ với FOX Business: “Chúng tôi đang chuyển một phần đầu tư từ siêu vũ trụ metaverse sang kính AI và các thiết bị đeo do đà tăng trưởng mạnh mảng này. Chúng tôi không có kế hoạch thay đổi lớn nào khác”.
Giới phân tích nhận định sự chuyển hướng này được thúc đẩy mạnh mẽ từ “cơn địa chấn” ChatGPT cuối năm 2022. Trong bối cảnh toàn ngành dự kiến chi tới 400 tỉ USD cho AI vào năm 2025, Meta cũng công bố riêng khoản chi 65 tỉ USD vốn cho năm nay.
Các chuyên gia cho rằng đây là bước đi tất yếu nếu Meta muốn giữ vị thế trong cuộc đua AI – cuộc đua định nghĩa lại tương lai công nghệ giống như mạng xã hội đã từng làm hơn một thập niên trước.
Tháng 4 vừa qua ông Mike Proulx, Phó chủ tịch Công ty nghiên cứu thị trường Forrester, dự đoán Meta buộc phải đóng cửa các dự án siêu vũ trụ như Horizon Worlds trước cuối năm nay. Ông nhận xét Reality Labs “như một cái xô đã thủng” và việc thu hẹp metaverse sẽ giúp Meta tập trung hơn vào AI.
Tối ưu chi phí
Tạp chí Business Insider dẫn lời các nhà phân tích từ Ngân hàng TD Cowen ước tính việc cắt giảm 30% ngân sách metaverse tương đương tiết kiệm 4 – 6 tỉ USD cho Reality Labs vào năm 2026.
Ngân hàng BNP Paribas cũng nhận định động thái mới có thể nâng ước tính lợi nhuận năm 2027, thậm chí cao hơn nếu Meta cắt giảm chi tiêu toàn công ty.
Ông Craig Huber, nhà phân tích tại Công ty tư vấn Huber Research Partners, đánh giá: “Đây là bước đi thông minh, chỉ là hơi muộn… Sự thay đổi điều chỉnh chi phí phù hợp với dự báo doanh thu vốn không còn hứa hẹn như vài năm trước”.
Metaverse và cách bảo vệ sức khỏe tâm lý trong thế giới ảo
