Kết quả này đưa Việt Nam chính thức bước vào nhóm 15 quốc gia có kim ngạch thương mại lớn nhất thế giới, một dấu mốc được các chuyên gia đánh giá có ý nghĩa chiến lược đối với nền kinh tế.
Ông Nguyễn Tuấn Việt, Tổng giám đốc Công ty Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO phân tích sâu về cột mốc này và tác động trong dài hạn đối với vị thế thương mại của Việt Nam.
Theo ông Việt, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở con số 801 tỷ USD, mà là tốc độ tăng trưởng vượt dự báo và xu hướng mở rộng thương mại chưa có dấu hiệu chững lại. “Việc vượt mốc 800 tỷ USD ngay giữa tháng 11 cho thấy tốc độ giao thương của Việt Nam đang mạnh hơn rất nhiều so với chu kỳ thương mại thông thường. Điều đó phản ánh năng lực sản xuất, khả năng thích ứng và độ mở của nền kinh tế đang đạt tới một ngưỡng mới”, ông nói.
So với các quốc gia trong nhóm dẫn đầu, Việt Nam bước vào Top 15 trong bối cảnh danh sách này nhiều năm qua gần như ổn định, chỉ xoay quanh các cường quốc truyền thống như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc, Singapore… “Khi một quốc gia lọt vào Top 15, điều đó không chỉ phản ánh quy mô mà còn phản ánh sự trưởng thành trong phương thức giao thương, tiêu chuẩn sản xuất, trình độ công nghệ và năng lực quản trị chuỗi cung ứng”, ông Việt nhận định.
Ông cho rằng yếu tố quyết định vị thế thương mại của một quốc gia nằm ở khả năng tạo ra ngoại tệ và duy trì thặng dư thương mại ổn định. Việt Nam đã xuất siêu liên tục nhiều năm, hiện đạt khoảng 30 tỷ USD, qua đó tăng dự trữ ngoại hối, củng cố ổn định tỷ giá và tạo dư địa điều hành vĩ mô.
“Một quốc gia muốn trở thành cường quốc kinh tế phải dựa vào xuất khẩu. Không có ngoại tệ, không có tích lũy, không thể nâng vị thế”, ông nói.
Điểm đáng chú ý là bước tiến của Việt Nam được tạo nên từ cả hai khối: doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Những năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu của hai khối này đang tiệm cận nhau, cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đã nâng cấp đáng kể về trình độ công nghệ, chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn xuất khẩu và năng lực tiếp cận thị trường.
“Doanh nghiệp Việt không còn chỉ làm OEM hay gia công. Nhiều sản phẩm nông sản, thực phẩm chế biến, đồ gỗ, hàng tiêu dùng, thậm chí vật liệu xây dựng… đã đạt chất lượng xuất khẩu cao và có thương hiệu riêng. Đây là sự thay đổi rất quan trọng để Việt Nam không chỉ gia tăng lượng, mà còn gia tăng chất trong xuất khẩu”, ông Việt phân tích. Đây là nền tảng để Việt Nam tăng trưởng theo chiều sâu, giảm phụ thuộc vào nhóm ngành chi phí thấp.
Trong bối cảnh đó, so sánh với Ấn Độ, quốc gia đứng ngay trên Việt Nam trở nên đáng chú ý hơn. Dân số Ấn Độ gấp 14 lần Việt Nam, họ là cường quốc về phần mềm và nông nghiệp, nhưng tổng kim ngạch thương mại chỉ cao hơn Việt Nam một khoảng không lớn. “Khoảng cách giữa Việt Nam và Ấn Độ đang thu hẹp nhanh. Nếu tốc độ này tiếp tục duy trì, Việt Nam có thể vượt Ấn Độ trong 1-2 năm tới. Khi đó, vị trí của Việt Nam trong các chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ thay đổi căn bản”, ông Việt nhận định.
Một điểm đặc biệt quan trọng mà ông Việt nhấn mạnh là năng lực xuất khẩu riêng của Việt Nam đã đạt mức tương đương hoặc vượt GDP năm 2024. Năm 2024, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 400 tỷ USD; năm 2025 dự kiến 450-500 tỷ USD. “Rất ít quốc gia đạt được tỷ lệ này. Điều đó phản ánh tốc độ mở rộng sản xuất, khả năng tham gia chuỗi cung ứng và sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam đang tăng mạnh”, ông giải thích.
Theo ông Việt, năm 2025 không chỉ là năm lập kỷ lục, mà là năm bản lề của Việt Nam trong hành trình bước vào nhóm các nền kinh tế thương mại lớn của thế giới. “Chúng ta có lợi thế hiếm quốc gia nào có: mạng lưới FTA rộng nhất, chính trị ổn định, vị trí địa lý đắc địa, chi phí logistics cạnh tranh và nguồn lao động trẻ. Đó là những yếu tố mà các tập đoàn đa quốc gia cần trong thời điểm tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu”, ông nói.
Điều quan trọng bây giờ không phải là duy trì vị trí, mà là tăng tốc
Trong bức tranh toàn cảnh, ông Việt cho rằng nhiều ngành hàng của Việt Nam vẫn còn dư địa tăng trưởng lớn: nông sản (với cà phê có thể lần đầu đạt 10 tỷ USD), đồ gỗ, thủy sản chế biến, hàng tiêu dùng, vật liệu xây dựng… Bên cạnh đó là nhóm công nghiệp – điện tử, vốn đang có sự dịch chuyển mạnh mẽ sang Việt Nam. “Khi cả hai nhóm ngành – công nghiệp và nông nghiệp chế biến – cùng tăng, sức bật của nền thương mại sẽ lớn hơn rất nhiều”, ông phân tích.
Ông Việt nhấn mạnh rằng cột mốc 801 tỷ USD của tháng 11/2025 không chỉ là thành tích của một năm, mà là kết quả của nhiều năm tích lũy và chuyển đổi phương thức tăng trưởng. “Cần nhìn đây là sự chuyển mình về chất, không chỉ về lượng. Việt Nam đang ở rất gần ngưỡng 1.000 tỷ USD thương mại – điều mà trước đây từng được coi là xa vời. Vị thế kinh tế của Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu đang thay đổi theo hướng ngày càng rõ rệt.”
Ông kết luận: “Việt Nam đã bước vào Top 15. Điều quan trọng bây giờ không phải là duy trì vị trí, mà là tăng tốc. Nếu giữ được đà này, Việt Nam có thể trở thành một trong những trung tâm sản xuất – thương mại hàng đầu của Châu Á trong vòng 5 – 7 năm tới. Đồng thời nó mang ý nghĩa trực tiếp đối với mục tiêu tăng trưởng GDP mà Chính phủ đặt ra cho năm 2025”.
Theo xu hướng nhiều năm qua, mỗi điểm phần trăm tăng trưởng xuất khẩu đều đóng góp mạnh vào GDP thông qua tích lũy ngoại tệ, mở rộng sản xuất và tạo ra mức thặng dư thương mại đủ lớn để ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát. Việt Nam hiện xuất siêu khoảng 30 tỷ USD, đây là “bộ đệm” giúp Chính phủ có dư địa điều hành linh hoạt trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động.
Top 15 thương mại thế giới đồng thời là tín hiệu để dòng vốn FDI chất lượng cao tiếp tục dịch chuyển vào Việt Nam – yếu tố trọng yếu để tăng năng suất, mở rộng công nghiệp chế biến chế tạo và nâng giá trị gia tăng, từ đó đóng góp trực tiếp vào GDP.
Nói cách khác, cột mốc Top 15 không chỉ phản ánh vị thế thương mại, mà còn cho thấy khả năng hiện thực hóa các mục tiêu GDP của Chính phủ đang trở nên khả thi hơn bao giờ hết trong năm 2025.
Đức Thuận
