Không trả được nợ vẫn tặng cho con trai hai thửa đất
Theo trình bày của bà T. (ngụ TPHCM), bà và ông Th. (ngụ tỉnh Long An cũ, nay là tỉnh Tây Ninh) có mối quan hệ là anh em con chú bác ruột. Trước đây, vợ chồng ông Th. có vay của bà số tiền 334 triệu đồng nhưng không trả đúng hạn.
Năm 2012, Tòa án đã ra quyết định công nhận sự thỏa thuận, buộc vợ chồng ông Th. phải trả cho bà T. toàn bộ số tiền trên. Tuy nhiên, sau khi cơ quan thi hành án ra quyết định thi hành, vợ chồng ông Th. chỉ trả được 13 triệu đồng rồi ngừng.
Theo bà T., vào năm 2019, vợ chồng ông Th. đã lập hợp đồng tặng cho hai thửa đất tại địa phương với tổng diện tích hơn 2.700m2 cho con trai là anh L.
Bà T. cho rằng việc tặng cho này nhằm tẩu tán tài sản, trốn tránh nghĩa vụ thi hành án, khiến cơ quan chức năng không thể kê biên tài sản để đảm bảo việc trả nợ. Do đó, bà khởi kiện, yêu cầu Tòa án tuyên hủy hai hợp đồng tặng cho đất giữa vợ chồng ông Th. và con trai.
Trong khi đó, ông Th. cho rằng hai thửa đất là tài sản do mẹ của ông để lại và việc tặng cho chỉ nhằm thực hiện ý nguyện gia đình, không nhằm trốn tránh nghĩa vụ. Đồng thời, ông cam kết sẽ cố gắng thanh toán khoản nợ cho bà T. vào cuối năm 2024.
Quá trình giải quyết vụ án, đại diện Văn phòng công chứng xác nhận hợp đồng tặng cho được thực hiện đúng trình tự pháp luật.
Tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử TAND huyện Cần Giuộc (nay là TAND khu vực 7 – Tây Ninh) nhận định việc chuyển nhượng tài sản diễn ra sau khi có quyết định thi hành án và trong bối cảnh nghĩa vụ chưa được thực hiện đầy đủ, nên có cơ sở xác định mục đích nhằm né tránh nghĩa vụ trả nợ.
Từ đó, Tòa sơ thẩm tuyên bố hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất năm 2019 giữa vợ chồng ông Th. và con trai là vô hiệu. Đồng thời, buộc các bên liên quan thực hiện thủ tục điều chỉnh lại quyền sử dụng đất theo bản án, giao nộp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cơ quan chức năng để xử lý theo quy định.
Giao dịch tặng cho đất hợp pháp, không phải trốn nợ
Không đồng ý với phán quyết trên, mẹ của ông Th. (người có quyền lợi liên quan) kháng cáo. Tại phiên tòa phúc thẩm, anh L. cho rằng hai thửa đất có nguồn gốc từ ông bà nội và bà nội đứng tên trên giấy chứng nhận từ năm 1996.
Đến năm 2019, bà nội chuyển quyền cho cha của anh, tức ông Th., kèm điều kiện sau đó phải sang lại cho anh nhằm đảm bảo chăm sóc người già và duy trì việc thờ cúng. Việc chuyển quyền qua trung gian nhằm thuận tiện thủ tục, không phải hành vi tẩu tán tài sản.
Vợ chồng ông Th. cũng khẳng định hai thửa đất không phải là tài sản của mình, đồng thời cho biết hiện không còn tài sản nào khác để thi hành án. Trong khi đó, phía bà T. vẫn cho rằng việc tặng cho đất là nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ.
Đại diện Viện Kiểm sát nhận định kháng cáo của mẹ ông Th. hợp lệ về thủ tục nhưng cho rằng giao dịch tặng cho có dấu hiệu nhằm né tránh nghĩa vụ thi hành án, đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử TAND tỉnh Long An (nay là TAND tỉnh Tây Ninh) lại có đánh giá khác.
Tòa cho rằng việc chuyển quyền sử dụng đất từ người mẹ sang ông Th. rồi tiếp tục sang anh L. thực chất là giao dịch có điều kiện, phù hợp với hoàn cảnh gia đình và tập quán, nhằm đảm bảo việc chăm sóc người già và duy trì việc thờ cúng. Đồng thời, thực tế ông Th. không còn tài sản nào khác và vẫn sinh sống cùng mẹ và con trên phần đất này.
Từ đó, Tòa phúc thẩm xác định không đủ cơ sở cho rằng giao dịch tặng cho là giả tạo để trốn tránh nghĩa vụ dân sự. Trên cơ sở này, Tòa chấp nhận kháng cáo của mẹ ông Th., sửa toàn bộ bản án sơ thẩm. Đồng thời, bác yêu cầu khởi kiện của bà T. và công nhận hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất là hợp pháp.
(Tham khảo Bản án số 40/2025/DS-PT ngày 14/1/2025 của TAND tỉnh Long An)
